Een groot gedeelte van ons zenuwstelsel is bedoeld om ons in toom te houden. Bij pasgeborenen  is dit nog niet goed ontwikkeld. Ze schreeuwen om voedsel, kunnen hun urine en ontlasting niet ophouden en maken bewegingen met armen  en benen die nogal doelloos zijn. Bij de meesten van ons komt dit in de loop der jaren wel weer goed, want we leren onze primitieve reflexen te onderdrukken. Als de hersenen hun remmende invloed verliezen kunnen er tal van ziekteverschijnselen ontstaan zoals epileptische aanvallen, hallucinaties en hyperactieve spieren in de ledematen (spasticiteit). Vaak zijn er dan ziekten in het spel, soms kunnen middelen als alcohol of cocaïne de oorzaak zijn. Ik moest hieraan denken toen ik op vakantie de gelegenheid had een paar dikke pillen te lezen. Allereerst het boek ‘Congo’ van David van Reybroucck. Dit bekroonde boek (690 pagina’s) beschrijft de lotgevallen van het land Congo (voorheen Zaïre) door de eeuwen heen. Het is een trieste opeenstapeling van uitbuiting, machtswellust, moordpartijen en  verkrachtingen. Het andere boek was ”Het rode paard” van Eugenio Corti over Italianen omstreeks de Tweede Wereldoorlog. Ook hier ruim 1300 pagina’s lang weer gruwelijke ontberingen, ontelbare doden en moreel verval. (Heerlijk, dat lezen in je vakantie …) Het lijkt wel dat er perioden in onze geschiedenis zijn waarbij alle remmen los zijn  en de mens alle controle kwijt is. Je zou het ook demonisch kunnen noemen, maar ik vrees dat het toch vooral uit de mensen zelf komt.

Onthersening
Teruggekeerd in het vredige Zeeland word je dan weer opgeschrikt door een moordpartij in een dorp verderop, door de moord op 69 jongeren in Noorwegen en massale plunderingen in London. Ook hier weer alle remmen los, doe gewoon wat je wilt. En als je niet durft dan kun je altijd nog wat alcohol nemen. Het komt misschien niet altijd aan de oppervlakte maar onze samenleving lijdt aan ‘onthersening‘: remmende structuren, bezielde verbanden, integratie van emotie en verstand, gevoel voor (hiërarchische) verhoudingen: ze zijn ver te zoeken. We zijn weer zuigelingen geworden: primitief en alleen geïnteresseerd in directe behoeftebevrediging. Je kunt het ook dementering noemen: verlies van verworven vaardigheden, inclusief het geheugen. Tjonge, wat ben ik somber, het wordt tijd dat ik weer op vakantie ga. Nee, beter nog: dat onze Here Jezus terugkomt.
Frank Visscher