door J. Jonkman

We vormen met elkaar een samenleving. Wij zijn burgers van een land en hebben daar­bij een eigen verantwoordelijkheid. Een christen is tegelijk burger van een rijk, dat niet van deze wereld is. Hij is burger van twee werelden. Dat brengt een geheel eigen span­ning met zich mee. Hoe blijven we staande en houden we de geloofsgang erin naar het hemelrijk dat komt?

Onze minister van financiën, Wouter Bos, heeft onlangs een lezing gehouden waarin hij diep­gaand inging op de rol van de sociaaldemocratie en hoe die in de laatste tientallen jaren van ideologisch karakter veranderd is. Hoewel we in De Wekker geen politieke verhalen schrij­ven, is het boeiend om te lezen hoe de minister deze ontwikkelingen en veranderingen schetst en waardeert. De wijze woorden, die Bos gesproken heeft, zijn het overdenken waard en kun­nen ter harte worden genomen.

Minister Bos

Van de marktwerking werd veel goeds verwacht. Marktwerking, geld verdienen: “links” be­gon deze termen te omarmen. Zo zou er ook meer ruimte en geld komen om als overheid een goed sociaal beleid neer te zetten. Maar het tragische was dat het moderne kapitalisme van karakter veranderde. Het sloeg door en werd een “ontketend monster”. Er is een voortdurende commercialisering aan de gang. Een doorgaand appelleren aan de vervulling van primaire be­hoeften waarbij de primaire behoeften steeds verder worden opgerekt en ingevuld. Zo ontstaat er het meer en meer totdat alles zo uitgerekt is dat de zaak uit elkaar spat om het in eigen woor­den weer te geven. Dit alles doet de mensen steeds meer op zichzelf gericht zijn. Meer en meer en dat nu en nu ontwricht de samenleving en ondermijnt de menselijke waardigheid. Het maakt mensen onverschillig ten opzichte van elkaar.

Terecht wijst de minister er op dat we zelf ook schuldigen zijn. We willen allen graag een goed rendement. We zijn burger, consument, belegger en werknemer enzovoort.

Verblindingsproces

Dit alles laat zien dat we terechtgekomen zijn in een ingewikkelde en in veel opzichten mis­leidende samenleving. Misleidend omdat er verkeerde prioriteiten worden gesteld. Omdat er voortdurend wordt ingespeeld en geappelleerd op allerlei begeerten, die in ons huizen. De re­clame betovert de werkelijkheid van het bestaan. Er is een verblindingsproces aan de gang, waardoor het zicht op de levende God totaal verdwenen is. Het Evangelie van kruis en opstan­ding van Jezus Christus speelt voor de wereld als wereld geen enkele rol. Kortom: als we lij­nen uit de Bijbel erbij halen en die proberen toe te passen op alles wat er in de wereld gaande is, zien we hoe er één groot misleidingsproces aan het werk is. Deze misleiding presenteert zich dag in dag uit als een verleiding. Het aantrekkelijke van de buitenkant van de dingen en de mensen wordt ons voorgespiegeld. Veel draait om het uiterlijk. De buitenkant. Alsof het in de maatschappij niet meer mag gaan om de wezenlijke dingen van het leven. Tot deze wezen­lijke dingen behoren ook de zaken van het geld, het werk, de gezondheid, de leeftijd, het huis, de relaties enz. En het meest wezenlijke is en blijft het antwoord op de vraag hoe onze ver­houding tot God is. Niet maar een verhouding tot een of andere vage God of een godsidee, maar tot de levende God, die de Schepper en Rechter van alle mensen is. Die God, Die alleen te kennen is door het Evangelie van Jezus Christus. En dat Evangelie is nu juist niet naar de mens.

Het bestaan is niet gemakkelijk

Het leven op aarde zal altijd een zekere moeilijkheidsgraad behouden. We kunnen de dingen niet maken op een manier dat we zonder moeiten blijven. Er zijn zaken, die sterker zijn dan wij. Te denken is aan natuurkrachten, aan gebeurtenissen die niemand kon voorzien en als we ze al voorzien, kunnen we ze niet tegenhouden. En ten diepste is de complexiteit van het leven gegeven met de zonde. De zonde maakt het leven moeizaam en ingewikkeld. De zonde doet ons in onszelf gewikkeld zijn en blijven. En ook wanneer we door genade mogen weten een kind van God te zijn geworden, dan nog is daarmee het aardse bestaan niet gemakkelijk ge­worden. Al zijn er gelukkig ook tijden en jaren waarin het allemaal niet zo moeizaam gaat. Maar als we letten op miljoenen mensen in de wereld, dan zien we hoe complex en moeilijk hun leven is. Dat geldt ook voor vele broeders en zusters in het geloof. Voortdurend staan ze onder druk. Elke dag is er een nieuwe spanning. Wat zal de komende dag en week brengen?

Wij hebben er tot nu toe geen idee van wat dit betekent voor het dagelijkse leven. En waar­schijnlijk hebben we er ook geen idee van wat dit betekent voor het geloven, hopen en lief­hebben. Het is stellig waar dat vervolgde broeders en zusters meer geloofskracht en troost en zelfs blijdschap ervaren dan wij, die in een betrekkelijke voorspoed leven. In het algemeen is het wel waar dat tijden van druk en nood in het persoonlijke leven de verhouding met de Hee­re intensiveren en versterken.

Hoe houden we het vol in een almaar ingewikkelder wordende wereld? In een wereld, waarin ook grimmigheid en hardheid en onverschilligheid nog steeds aan het toenemen zijn? Hoe dan ook: we zullen allereerst een persoonlijke geloofsrelatie met de Heere moeten hebben. Een relatie, die elke dag weer wordt gevuld en ingevuld door het Woord van de Heere en het ge­bed om de leiding en werking van de Geest in ons eigen leven. Ons leven moet op de baan van de verwachting gaan. Voor een christen is er altijd reden om te hopen. Wij verwachten im­mers de wederkomst van de Here Jezus Christus! Die hoop heeft direct praktische betekenis voor elke dag, in elke leeftijdsfase. Het geloof, dat tevens hoop is op de zaligmakende God, is de dragende kracht en grond van alles wat we doen en laten, denken en overwegen.

Geloof als hoop

Dat betekent dat we dan ook ruimte en moed vinden om in de samenleving praktisch bezig te zijn. Ons maatschappelijk en politiek bezig zijn kunnen we nergens losmaken van het geloof, dat tevens hoop is op God. Dat geldt in de wereld van de banken, waar men zich wel veel ei­genwettelijkheid veroorloofd heeft (en nog steeds veroorlooft?). Het geldt in elke sector van het bedrijfsleven, in het onderwijs, in de filosofie, in de gezondheidszorg, in de politiek en noem maar op. Een christen is christen, altijd en overal. Zo is hij en zij het licht van de wereld en het zout van de aarde. Dat klinkt hoogmoedig en pretentieus. En christenen moeten ervoor waken dat ze geen aanleiding geven tot gedachten bij anderen dat ze hoogmoedig en betwete­rig zijn. Maar zonder de kennis van de Here Jezus Christus is er geen licht! Nergens. Als we dat niet staande durven te houden, hebben we het Evangelie, en dus de verlossing van een ver­loren mensenwereld, prijsgegeven. Dan zijn we overgeschakeld op de duisternis. En in de duis­ternis is het moeilijk leven.  

Dit alles betekent niet dat er pasklare oplossingen zijn voor grote en zware problemen. Zo sim­pel ligt het niet. We hebben mensen nodig, op alle posten en posities, die nuchterheid ken­nen. Nuchterheid omdat ze wijsheid hebben geleerd uit het Woord van God. Mensen, die voor het eerst in aanraking komen met de Bijbel, staan er vaak versteld van hoeveel wijsheid er in de Bijbel te vinden is. Zolang deze wereld bestaat, kunnen we daar onze winst mee doen.

Een christen mag te midden van alle moeilijkheden en zorgen en vragen een ankerpunt buiten zichzelf hebben, waarin hij en zij rust vinden. Het woord en de nodiging van Jezus blijven waar: komt tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt en Ik zal u rust geven. En die geschonken en door ons gevonden rust doortrekt het gehele leven en voedt de hoop.

Dan kunnen we positief bezig zijn. Negatief zijn brengt nooit verder. Maar het vraagt waak­zaamheid en gebed om positief te kunnen blijven.

(Ds. J. Jonkman is predikant te Drachten.)